Blog  - De Standaard verdraait boodschap Obama

De Standaard verdraait boodschap Obama

Dat een Amerikaanse president zijn speech geheel en al wijdt aan kernwapens is een rariteit, laat staan aan het promoten van het idee van een kernwapenvrije wereld. Het moet geleden zijn van President Reagan’s tweede ambtstermijn in de jaren tachtig dat een Amerikaans president zijn nek op dit vlak uitstak. Het is net dat wat President Obama deed op zondag 5 april 2009 in Praag, vlak na de NAVO top in Straatsburg. Terwijl het NRC Handelsblad op haar voorblad “Obama: geen kerwapens” titelde en de BBC het had over “Obama promotes nuclear-free world”, slaagde De Standaard, de zogenaamde kwaliteitskrant in Vlaanderen, erin om de volgende titel – ergens in het midden van de krant (p.12) - te plaatsen: “Obama behoudt raketschild”. En dit ondanks – of was het juist omwille van – de aanwezigheid van Bernard Bulcke (De Standaard) in de straten van Praag.
Ten eerste negeert De Standaard de eigenlijke boodschap van Obama, met name de noodzaak om tot een kernwapenvrije wereld te komen. Ten tweede komt de titel van De Standaard niet overeen met wat Obama heeft gezegd. Aangezien dit voorbeeld van verdraaiing zo frappant is, doen we er goed aan dit even in detail uit de doeken doen en er trachten een verklaring voor te geven.

Voor een enthousiaste menigte van 20.000 mensen hangt Obama zijn eerste politieke speech in Europa vast aan een mondiaal thema dat omwille van Iran en Noord-Korea dag in dag uit in het nieuws is: de kernwapenproblematiek. Terwijl de idee van een kernwapenvrije wereld tijdens de Koude Oorlog als utopisch werd aanzien, dook het nadien toch meer en meer op, zij het vooral in academische en NGO kringen. Wat is immers het alternatief ? Een wereld met meer kernwapenstaten. Dat laatste levert ons niet een veiliger wereld op. En aangezien niet alle kernwapenstaten bereid zullen zijn om unilateraal te ontwapenen, is de enige logische uitweg dat alle kernwapenstaten – en tot hier toe blijft het aantal gelukkig beperkt tot negen – dit tegelijkertijd bewerkstelligen. Natuurlijk zijn er veel praktische bezwaren. Het is niet omdat een kernwapenvrije wereld wenselijk is, dat het ook per definitie praktisch uitvoerbaar is. Bovenal zit de gedachte dat kernwapens de vrede helpen te bewaren er bij sommigen zo ingebakken dat zij met alle middelen de gedachte van een kernwapenvrije wereld bestrijden. Heel wat ambtenaren die decennialang het kernwapenbeleid mee hebben vorm gegeven vallen onder deze laatste categorie. U kan zich voorstellen hoe moeilijk het is voor een politicus om tegen deze conservatieve stroom in te roeien en zijn of haar nek uit te steken door een dergelijk “utopisch” idee te promoten. Het is veel makkelijker om er niets over te zeggen. En dat laatste is wat vader Bush, Bill Clinton en George W.Bush ook gedaan hebben. Resultaat: de wereld telt nog steeds 25.000 kernwapens ondanks het feit dat de Berlijnse Muur net 20 jaar geleden viel. Het actueel Amerikaans nucleair wapenbeleid verschilt niet fundamenteel met dat van tijdens de Koude Oorlog.

Een reden te meer voor de media om aandacht te geven aan een Amerikaanse president die zijn gehele speech ophangt aan dit probleem, zou ik denken. Als hij dan ook nog eens radicaal de kaart trekt van een kernwapenvrije wereld, dan is dit nieuws. Of liever, dan hoort dit nieuws te zijn. En dat was het dus ook voor de buitenlandse media. Maar niet dus voor De Standaard…

Eén van de grootste belemmeringen om tot een kernwapenvrije wereld te komen is de apathie bij de bevolking ten aanzien van deze complexe en technische problematiek. De jaren tachtig met honderdduizenden die tegen de kruisraketten protesteerden, zijn voorgoed voorbij. Anderzijds hebben politici toch graag het gevoel – en terecht – dat er een maatschappelijk draagvlak bestaat voor fundamentele beleidswijzigingen. Eén van de vehikels voor politici is de media.
Maar niet dus voor De Standaard, die het woord eliminatie (of een synoniem) in het relatief uitgebreide artikel zelfs niet vermeldt! En die de kop van het artikel aan een ander onderwerp linkt … Obama’s speech telt zo’n 150 lijnen. Welnu, nog geen drie daarvan handelden over het raketschild. Het is natuurlijk correct dat de nieuwswaarde van een speech soms slechts uit één zin kan gehaald worden. Maar dit was in dit geval juist niet het geval. De nieuwswaarde bestond juist uit de ruime aandacht die Obama gaf aan de noodzaak om de kernwapenarsenalen volledig af te bouwen. Dat Obama terzijde ook even stilstond bij Bush’s voorstel om een raketschild te plaatsen is niet abnormaal, temeer dat één van de twee locaties voor het raketschild in Europa juist Tjechië was. Het is ook correct dat Obama het raketschild in Europa, ondanks bepaalde verwachtingen, niet meteen afblies. Anderzijds – en dat is niet onbelangrijk – voegde hij er aan toe, en dat is iets waarin Obama ook zeer consequent is geweest reeds tijdens zijn presidentscampagne, dat hij enkel voorstander is van een raketschild als het werkt. Ook in Praag sprak hij de woorden uit “and proven”, dus dat de technologie eerst het bewijs levert dat het effectief werkt voordat men overgaat tot plaatsing. In De Standaard is er nergens sprake van deze voorwaarde. Ongelooflijk, maar waar. Voor De Standaard is het uitgemaakt zaak: “Obama behoudt raketschild”.

Ik kan enkel gissen hoe het komt dat De Standaard de bal zo fout heeft geslagen. Ten eerste moet gezegd dat de berichtgeving over het raketschild in het verleden ook niet onversneden objectief was. Zo heeft de krant de afgelopen jaren tweemaal een uitgebreid interview geplaatst omtrent het raketschild, en tweemaal ging het om een voorstander van het raketschild, toevallig of niet werkend voor de Amerikaanse regering. Het is algemeen bekend dat de journaliste van De Standaard die deze interviews heeft afgenomen – Mia Doornaert - zelf weinig kritisch is ten aanzien van het Amerikaanse beleid hieromtrent, to say the least. In haar artikels steekt ze regelmatig de draak met de “nucleaire pacifisten”. Eigenaardig genoeg was het niet Doornaert die in Praag aanwezig was. Toch heeft ze diezelfde dag een gezamenlijk artikel met Bernard Bulcke over een aanpalend thema geschreven dat net onder het bewuste artikel werd gepubliceerd. Mogelijkerwijs heeft Doornaert vanuit Brussel mee gestuurd hoe er bericht werd over Obama’s speech.

Ten tweede is er een algemene ondertoon van cynisme bij Vlaamse journalisten wanneer het gaat over op het eerste zicht idealistische ideeën. En hier wil ik het even opentrekken naar andere mediakanalen waarvan je het op het eerste zicht nog minder zou verwachten. Twee voorbeelden over exact hetzelfde onderwerp: nucleaire eliminatie: Eén: Maarten Rabaey van De Morgen, een krant die toch bekend staat als zijnde een linkse krant, heeft enkele jaren geschreven dat toch niemand gelooft in een kernwapenvrije wereld… Zullen we dit even voorleggen aan de president van de machtigste staat ter wereld ? Twee: bij een interview met Pieter De Crem op Terzake van 6 april 2009 (VRT) naar aanleiding van Obama’s speech stelde Lieven Verstraete een vraag waaruit bleek dat ook hij de gedachte van een kernwapenvrije wereld totaal irrealistisch vond. De Crem beaamde dat niet zo maar, en zo versloeg die VRT journalist De Crem in conservatisme. Je moet het maar kunnen. Laat ik afsluiten met de woorden die Obama in Praag heeft uitgesproken en de Vlamingen niet bereikt hebben via de mainstream media: ‘Some argue that the spread of these weapons cannot be stopped, cannot be checked – that we are destined to live in a world where more nations and more people possess the ultimate tools of destruction. Such fatalism is a deadly adversary, for if we believe that the spread of nuclear weapons is inevitable, then in some way we are admitting to ourselves that the use of nuclear weapons is inevitable’.

Voor de volledigheid en om met een positieve noot om af te sluiten moet vermeld dat Bart Beirlant, chef buitenland van De Standaard, zich herpakt heeft naar aanleiding van de tweede Noord-Koreaanse atoomproef. In zijn editoriaal van 26 mei 2009 schrijft hij: “Op lange termijn kan alleen kernontwapening een antwoord bieden, zoals de Amerikaanse president Barack Obama in april in Praag aankondigde”. Blijft de vraag waarom De Standaard de boodschap van Obama op dat moment geminimaliseerd heeft. Wat een uniek gemiste kans om onze publieke opinie van haar nucleaire wapenverslaving af te brengen.


Auteur: Prof.Dr.Tom Sauer (Universiteit Antwerpen)

Lees in dit verband 'Obama plaatst nucleaire ontwapening opnieuw op internationale agenda' (MO* - 5 april 2009)