Blog  - Over de toekomst van journalistiek onderwijs

Over de toekomst van journalistiek onderwijs

Dan Gillmor deelt zijn gedachten over de toekomst van journalistiek onderwijs. Zijn deze ideeën ook van toepassing op Nederland? Daar heb ik – zelf freelance trainer/docent crossmediale journalistiek en communicatie – wel een paar gedachten over.

Het artikel zelf is in zijn geheel lezenswaardig, maar ruw samengevat: Gillmor stelt dat journalistiekstudenten een brede algemene vorming moeten hebben, dat ze kennis moeten hebben van programmeren, statistiek, ondernemen, onderzoek, economie, lokale media, PR en marketing – en dat de specialisaties print, radio, tv en online moeten convergeren.

Belangrijker zijn wat mij betreft de onderstaande citaatjes, vetjes van mij.

Puntje 2: “We wouldn’t just recognize our students’ digital future; we’d immerse them in it.”

Puntje 4: “Teach students not just the basics of digital media but also…”

De citaten impliceren dat er al het een en ander is gebeurd. Dan Gillmor presenteert hier een aantal uitstekende aanbevelingen voor toekomstig journalistiek onderwijs, waarbij hij echter voetsstoots aanneemt:

- dat het digitale karakter van het toekomstig functioneren van huidige journalistiekstudenten al wordt onderkend;
- en dat studenten momenteel al in voldoende mate worden onderwezen in digitale media.

Oftewel: Gillmor is een stap verder.

Want: hoe het er in Amerika precies aan toegaat weet ik niet, maar bovenstaande veronderstellingen lijken mij niet overeenkomstig de Nederlandse werkelijkheid. Journalistiekstudenten worden nog altijd grotendeels opgeleid tot ‘offline-journalist’, overeenkomstig inderdaad het sporenmodel waarbij ze een tv- radio- of printspecialisatie volgen. Van volwaardige online-specialisaties heb ik in Nederland niet eens gehoord; het is doorgaans een klein, apart vak, dikwijls gegeven door een freelancedocent die in een handvol bijeenkomsten digitale vaardigheden aanleert – hetgeen leidt tot wat Arjan Dasselaar cargo cult journalism noemt.

Dasselaar vergeeft het de opleidingen, omdat ook bij journalistieke organisaties maar weinig wordt nagedacht over de toekomst van de journalistiek, waartoe zij dient en wat zij wil bereiken. Dat laatste mag zo zijn, maar – en dat is Dasselaar waarschijnlijk met mij eens – dat wil niet zeggen dat journalistieke opleidingen niet gewoon over de gehele linie meer aandacht voor online-journalistiek mogen inruimen. De precieze toekomst van de media mag dan nog in nevelen zijn gehuld, de stelling dat het leeuwendeel van de journalistiek in de toekomst online zal plaatsvinden mag immers nauwelijks nog omstreden heten.

In de De convergentie-praktijk; positie, strategie en digitale toekomst van regionale nieuwsmedia een working paper van Marco van Kerkhoven en Piet Bakker, blijkt bijvoorbeeld dat regionale media weliswaar nog zoeken naar een online-verdienmodel, maar zonder uitzondering inzetten op convergentie van print en online – waarbij echter weinig ruimte is voor multimediale training van redacteuren. Nu gebeurt dat elders wel degelijk – zelf heb ik het afgelopen najaar trainingen gegeven bij diverse kranten en omroepen – maar het is uiteraard wat efficiënter indien de nieuwe generatie journalisten dergelijke expertise al in zijn opleiding zou meekrijgen.

De toekomst van de journalistiek is een moving target, waarvan je niet weet – en evenmin kan beredeneren – waar het uiteindelijk zal terechtkomen, maar waarvan je wel kunt zien welke kant het ongeveer op beweegt. Lezers, adverteerders en het hele publieke debat verhuizen naar internet – dus als straks iets resteert wat we journalistiek kunnen noemen, zal het dáár bestaan. En ach, voor wie volhoudt dat papier het nog een eeuw volhoudt: prima, let’s agree to disagree, dan toch in elk geval grotendeels. Een compromis over pakweg een verviervoudiging van de aandacht voor online-journalistiek in het onderwijs moet haalbaar zijn. Kunnen we het daarna hebben over de ideeën van Dan Gillmor.

Auteur: Jaap Stronks
Dit artikel verscheen eerder op  jaapstronks.nl
Op zijn blog verscheen een vervolg "over de toekomst van journalistiek onderwijs, en hoe internet journalistieke kernwaarden veranderd."