Blog  - Tweeten in het donker

Tweeten in het donker

Het bericht haalde donderdag (18 februari 2010 nvdr.) ook hier (De Standaard nvdr.) de headlines: journalisten die niet op de trein van de nieuwe, sociale media springen, kunnen maar beter een andere baan zoeken. Aldus niet de ceo's van Facebook of Twitter, maar de nieuwe baas van de BBC World Service, Peter Horrock. The Guardian (10 februari nvdr.) bracht het nieuws als een teken des tijds: de meest gerespecteerde nieuwsorganisatie van Europa schudt haar conservatieve veren af en omhelst de sociale media. Of we dat moeten toejuichen of betreuren, laat de krant in het midden.

Misschien is de vraag vooral waarom Horrock net dit punt wilde maken. Zou de BBC echt vol zitten met journalisten die zelfs een laptop een vuig teken van nieuwlichterij vinden en nostalgisch zwijmelen bij de herinnering aan de griffel en de telex? Hoeveel belangrijke nieuwsberichten zou zijn redactie het afgelopen jaar gemist hebben omdat de reporters op hun potlood zaten te kauwen in plaats van hun Blackberry te maltraiteren, driftig op zoek naar de verhalen die er dezer dagen echt toe doen?

Horrock ziet in wat burgers op Facebook zetten of via Twitter verspreiden een belangrijke nieuwe bron. Volslagen onwaar is dat natuurlijk niet. Voor zover ik het overzie vanuit mijn prehistorische boomhut, bieden deze sociale media de mogelijkheid om simultaan aan te schuiven aan elke cafétoog ter wereld. Zeer zeker wordt daar af en toe iets relevants verteld. En een journalist hoort, per definitie, open te staan voor elke bron. Tegelijk weet elke journalist natuurlijk dat je onmogelijk alle bronnen tegelijk kunt raadplegen. De BBC-reporters moet dus allicht vooral een sterke maag worden toegewenst.

Enig wantrouwen jegens de nieuwsmanager is allicht evenzeer op zijn plaats. De sociale media dienen volgens de nieuwe chef immers ook om te monitoren wat het publiek eigenlijk vindt van het merk BBC. En terwijl Horrock tijdens zijn eerste toespraak ook het verschil had kunnen maken door te benadrukken dat - in een 24/7-nieuwsklimaat waarin de klassieke journalistieke waarden onder toenemende druk staan - zijn journalisten bovenal hun bronnen moeten checken en zelf het nieuws moeten durven maken in plaats van zich te laten voeden door wie het luidst roept, verkoos hij zijn medewerkers af te dreigen. Al drukte hij dat in een interview voor The Guardian uiteraard heel anders uit: 'Het komt erop aan de mensen aan te moedigen, maar daarbij is het natuurlijk ook van belang om de boodschap helder over te brengen.' Waarna de kat alsnog op de koord kwam: 'De publieke middelen worden schaarser en we moeten duidelijk maken dat we efficiënt zijn en beter en gecoördineerd samen kunnen werken.' De burgerjournalistiek moet, kortom, de noodlijdende BBC te hulp schieten. De kleine lettertjes zijn al helemaal op die toestand ingesteld. Geen enkele vorm van vergoeding zal de omroep geven voor informatie (tekst, foto's, filmpjes) die op welke manier dan ook met de BBC wordt gedeeld. Ah, Brave Cheap World.

De Nederlandse media verspreidden diezelfde donderdag een bericht dat Horrocks boodschap in een nog helderder perspectief plaatst. 'Tietenblaadje duikt op in openbaar vervoer', schreef onder meer De Volkskrant. In verschillende stations in de Randstad waren in totaal zo'n vijftienduizend exemplaren opgedoken van een krantje waarin enkel bloteborstenfoto's stonden afgedrukt. 'Het krantje waar niemand om durfde te vragen, is er toch gekomen', stond trots op de eerste pagina. De vrijheid van meningsuiting werd in het land van Wilders weer eens heel ernstig genomen. Tot bleek dat we hier eigenlijk een nieuwerwetse vorm van mediakritiek in moesten zien. Het blad was gemaakt door het Rotterdamse reclamebureau Boerenjongens met als doel 'te zien hoe een hype ontstaat en hoe media daar mee omgaan'. Dat hadden we hun natuurlijk vooraf kunnen vertellen. Over elke blote borst wordt tegenwoordig immers ook in de kwaliteitsmedia bericht als betrof het Echt Nieuws. En jawel hoor, dat het nieuws was, werd bevestigd door de sociale netwerken. Geen betere media om vandaag een hype te creëren, zo leerden de Boerenjongens: 'We kregen direct heel veel reacties via Twitter.' Op de website van de BBC World Service vond ik het tietenkrantje echter niet terug. Horrock mag zich opmaken voor een eerste ontslagronde.

Auteur: Geert Buelens
Dit stuk verscheen eerder in De Standaard.

Ter info nvdr. lees ook: Most journalists use social media such as Twitter and Facebook as a source (The Guardian 15 februari 2010)