Blog  - Het Gele land door een gekleurde bril

Het Gele land door een gekleurde bril

Neem een doorsnee van de dagelijkse berichtgeving over China en het lijkt wel alsof er niets anders te vinden is dan vergiftigde baby’s, murw geslagen Tibetanen en creperende arbeiders, verkankerd in één grote industriële smogwolk. Allemaal de schuld van de corrupte autoritaire overheid. Het is een stevige karikatuur, maar hoeveel mensen nemen dit voor werkelijkheid? Kan het zijn dat onze berichtgeving te selectief is, of zelfs vooringenomen?

Na de rellen in Tibet in 2008 richtte een Chinese student de website anti-cnn.com op. Aanleiding voor de actie was het bijsnijden van een foto waardoor ‘toevallig’ enkele heetgeblakerde Tibetanen uit beeld vielen. Schrijver Bill Bishop volgde ooit op Twitter een betoging van Chinese artiesten die hardhandig werden aangepakt door enkele boefjes. De volgende dag kopte de New York Times ‘Police Beats Artists’, terwijl de artiesten in kwestie benadrukten dat de politie zich correct gedroeg.

Een voorbeeld van de Chinese woede over ‘westerse mediamanipulatie’. Het is vrij nationalistisch geïnspireerd dus het lijkt me best mogelijk dat ‘Dionysos315’ zijn eigen agenda heeft. Onder groot voorbehoud.

Who to blame?
Het is een brug te ver om te beweren dat alles plots verzonnen is. Het Chinese autocratische regime kampt inderdaad met groeipijnen en kwalijke erfenissen uit een corrupt Maoistisch verleden. Maar waarom verlagen sommige journalisten zich tot zulke praktijken om dat te bewijzen? Er lijken me genoeg aangrijpende verhalen te vinden om de ellende bloot te leggen.

Het probleem stelt zich op verschillende fronten. Het is ten eerste al niet eenvoudig om onafhankelijk te berichten vanuit China. De overheid is schaars met informatie en kijkt constant mee over je schouder. Het is niet toevallig dat de Oeigoerse opstand in Xinjiang veel objectiever werd verslagen dan de Tibetaans rellen. De Chinese overheid toonde zich toen veel opener ten opzichte van het verzamelde journaille.

Maar de fout lijkt toch vooral bij de journalisten zelf te liggen. Om terug het voorbeeld van de Tibetaanse opstand te nemen: Boeddhisme rekent op ongelooflijk veel sympathie in onze cultuur. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de Dalai Lama in sommige landen populairder is dan ‘onze eigen’ paus. Combineer dat met een voorliefde voor onderdrukte groepen plus een afkeer voor de autoritaire KP, en je dwingt berichtgeving in een sterk gekleurd kader. Redacteurs thuis, die vaak niet gespecialiseerd zijn in het onderwerp, bekijken de berichtgeving door diezelfde gekleurde bril. Voeg daar nog eens een acuut tijdgebrek aan toe en de deur staat volledig open voor foute interpretaties.

Sommigen journalisten schamen zich er zelfs niet voor om volledig partij te kiezen. De Poolse Gazeta Wyborcza spoorde haar lezers aan om een Tibetaanse vlag uit het raam te hangen. Gemakkelijkheidhalve drukten ze een exemplaar als bijlage. De World Association of Newspapers berkoonde het werk met de World Young Readers Price voor hun inspanningen om internationaal nieuws tot jongeren te brengen. Mag een journalist partijdig berichten als het recht aan zijn kant staat? Misschien denken ze daar bij het conservatieve FOX News wel hetzelfde over.

Beeldvorming
De eenzijdige aaneenschakeling van kommer en kwel versterkt dit proces bij de burger. Slecht geïnformeerde lezers creëren op die manier een karikatuur van China. Een trouwe mediagebruiker weet gelukkig beter. China is meer dan schandalen alleen. Maar je hebt wel een ruime context nodig om zulke informatie in te plaatsen en misschien zelfs te relativeren.

Evenwichtige en uitgebreide informatie is hier de sleutel. Neem bijvoorbeeld de berichtgeving vanuit de VS. Door de grote culturele instroom heeft het gros van de bevolking een veel genuanceerder beeld van America. We weten immers dat niet elke burger daar gewapend rondloopt of homo’s bekeert in naam van een zekere Jezus. Maar hoe genuanceerd er ook bericht wordt, zelfs dan nog bestaat er vertekening. Zou je bijvoorbeeld in vol Obamatijdperk de Afro-Amerikaanse populatie amper op 12,5% hebben geschat?

Het zou naïef zijn om te denken dat de Chinese overheid niet mee achter Anti-cnn.com zit. China zal in de toekomst moeten leren omgaan met kritiek. Dat ze de westerse media afschilderen als een monolithisch blok dat een dubbele moraal hanteert ten opzichte van haar eigen overheden houdt geen steek. Maar wat ze vragen lijkt me verre van onredelijk. Zij willen gewoon, net zoals u en ik, correct en evenwichtig nieuws.

Auteur: Olivier Garmyn