Blog  - Pro-actieve journalistiek

Pro-actieve journalistiek

Er is de afgelopen eeuw een heleboel veranderd in de manier waarop kranten worden gemaakt, maar één ding is altijd hetzelfde gebleven: de krant is een grotendeels passief medium. Het wacht af tot de wereld zich opdringt, probeert daar vervolgens wat van te maken en schotelt dat lezers voor.

Dat is misschien journalistiek gesproken een pure houding, die van de nobele asceet die zonder banden met de buitenwereld een onbelemmerd oordeel kan vellen. Maar het is ook een belangrijke oorzaak voor de commerciële problemen die de krantenjournalistiek heeft. We moeten als journalisten nieuwe spannende wegen in durven slaan, de wereld ook naar onze hand zetten. Laten we dat eens pro-actieve journalistiek noemen.

Ik denk even hardop. Misschien begint de nieuwe fase van de krant wel met de vaststelling dat je niet alleen een lezerspubliek bedient, maar ook een smaakgemeenschap. Natuurlijk is het de taak van de krant de feiten te vergaren en de lezer duidelijk te maken wat er in de wereld speelt. Maar die lezer is anno 2010 geen mijnheer meer die in de leunstoel geduldig de verstandige gedachtegangen van de asceet eens pijprokend herkauwt. We leven er op los, gaan naar concerten en restaurants, op vakantie en kopen een auto en verwachten steeds meer dat de media ons daarin ook bedienen. We facebooken, twitteren en commenten, we interacteren. We inhaleren media nog steeds, maar we blazen het ook uit.

De serieuze journalistiek zou die actieve houding meer moeten begrijpen en adopteren. We moeten bewonderend kijken naar de Libelle zomerdagen en de EO jongerendag, en misschien had restaurant Dauphine een meer inhoudelijke rol in FD en BNR moeten krijgen. De vraag is eigenlijk heel simpel: als we als krant zo goed weten welke concerten en films ons publiek leuk zou moeten vinden, waarom organiseren we die dan niet?

Ik zag in Thailand een krant die wekelijks een cursus Engels en een cursus Computerkunde in de kolommen meestuurde. Het waren er de best gelezen rubrieken. Voor lezers zijn krantenbedrijven betrouwbare bronnen van informatie, van deskundige opinies waar je wat mee kan. Als mensen naar de journalistiek opkijken om iets te leren waarom geven we dan geen cursussen? Waarom ontsluiten ze geen populair-wetenschappelijke lezingen? Waarom kopen mediabedrijven altijd andere mediabedrijven, maar niet de LOI, de Paradiso, de Djoser of de Pathé? Kent iemand interessante voorbeelden van het tegendeel?

We kennen al kranten met webwinkels, wijnshops, autosites en datingdatabases, en dat is prima. Maar die liggen toch meer in het verlengde van de aloude advertentie, zijn uit het defensief geboren en hebben geen inhoudelijke bijdrage. Op het moment dat de krant je smaak organiseert, met het papier en de site als etalages, liggen er commerciële kansen, maak je je minder kwetsbaar van de advertentiemarkt. Je bindt een grote groep liefhebbers nog nadrukkelijker aan het papier. Ook de jonge groep.

Een mogelijk probleem zit em in de onafhankelijkheid van je redactie, dat snap ik. Je gaat inhoudelijke koppelingen maken die commerciële waarde opleveren, en dat levert lastige situaties op. Ook voor mij is die onafhankelijkheid heilig en de kern van ons beroep. Maar er zijn geen gemakkelijke keuzes meer. Wellicht moeten we objectiviteit anders definiëren en is transparantie daarin dan de sleutel. Misschien moeten we gewoon goed laten zien welk concert we zelf hebben georganiseerd en welke we eerlijk hebben gerecenseerd. Welke restaurants we zelf exploiteren (‘dit recept kunt u deze week eten in Restaurant Next’) en welke concurrenten in alle vrijheid door Johannes van Dammen worden bezocht. Het probleem is volgens mij reëel maar niet onoplosbaar.

Onderzoeksjournalistiek, het checken van feiten, het doorsnuffelen van databases en het kraken van voorlichters, het moet allemaal blijven gebeuren. Maar misschien kunnen we ook wat minder krampachtig omgaan met onze andere rol: we zijn organisatoren van smaak en van de bijbehorende proevers. We brengen de feiten, maar we brengen ook ons publiek in contact met mooie dingen en met elkaar. Pro-actieve journalistiek. Daar is niks mis mee.

 

Auteur: Erik van Heeswijk
Dit artikel verscheen eerder op Villamedia.nl