Blog  - Koppen maken als ambacht

Koppen maken als ambacht

Een krantenkop zoekt vaak de grenzen van het journalistiek toelaatbare op. Zolang de strekking van het verhaal geen geweld wordt aangedaan, is dat niet foutief.

Een goeie krantenkop bedenken blijft een van de moeilijkste onderdelen van het journalistieke ambacht. Voor heel wat redacteuren is het een karwei: ze beginnen er vaak met tegenzin aan. Slechts enkele journalisten zijn er erg bedreven in. En gegarandeerd behoren 'foute' krantentitels tot de categorie grote ergernissen van de lezer.

'Niet alleen beelden misleiden', schreef een lezer na mijn column van vorige week. 'Ook hoofdingen op de voorpagina van de krant hebben dikwijls tot doel zo goedkoop mogelijk de aandacht van de lezer te trekken.'

De lezer geeft het voorbeeld van de kop bij het interview met oud-CD&V-voorzitter Marianne Thyssen, 'Zelfs mijn ontslag mocht ik niet zelf bekendmaken' (DS 18-19 september). 'Als je de moeite doet het hele interview te lezen, krijg je toch een ander beeld', aldus de lezer. Een ander voelt zich beledigd: 'De kop dekt alles behalve de teneur van het binnenin gepubliceerde interview. We vragen ongekleurde informatie. We zijn heus wel in staat ons een eigen opinie te vormen.'

Ook CD&V en Marianne Thyssen waren 'geschrokken' door de bewuste kop. CD&V is, voor alle duidelijkheid, niet bij de ombudsman komen klagen. Nadat de Wetstraat-redactie had opgevangen dat daarover bij de partij 'groot ongenoegen' leefde, heb ik zelf contact opgenomen met de partijwoordvoerder.

Met dat ongenoegen blijkt het nog mee te vallen. 'We hebben er begrip voor dat De Standaard kiest voor een straffe quote, om de aandacht van de lezer te trekken', zegt de woordvoerder. 'Maar het gekozen citaat is niet representatief voor de teneur van het interview. Net die negatieve uitspraak wordt eruit gelicht, terwijl het hele gesprek positief van toon is. De lezer is daardoor op het verkeerde been gezet.'

Een goeie krantenkop is kort en kernachtig en maakt nieuwsgierig, prikkelt, zet aan tot lezen. Terzelfder tijd moet de vlag de lading blijven dekken. Dat is een voortdurende evenwichtsoefening. Als een titel in het geheel niet overeenstemt met de inhoud van het artikel, is een grens overschreden en kan men spreken van een journalistieke fout.

De chef weekendkrant heeft de citaatkop op de voorpagina gekozen. 'Het is misschien een negatieve uitspraak uit een voor de rest vrij positief verhaal. Maar Marianne Thyssen was er bijzonder boos over. Ze heeft het ook letterlijk gezegd en ze is als politica voldoende vertrouwd met de media. De vlag moet de lading dekken, maar de moeilijkheid hier was dat de lading verschillende vlagjes droeg.'

Alles overziend draait het om de vraag of de redactie loyaal is omgesprongen met de informatie uit het interview. Is met de titelkeuze de geest van het gesprek voldoende gerespecteerd? Ik meen van wel. Het interview toont weliswaar een strijdbare Marianne Thyssen, maar het gesprek gaat toch voor een belangrijk deel over haar ontslag als voorzitter na de verkiezingsnederlaag van haar partij. Zo positief is dat allemaal niet.

Je kan van een krantenkop bovendien niet eisen dat hij een neutrale en genuanceerde samenvatting brengt van het hele artikel. Dat is een onmogelijke opgave en ook niet de bedoeling van een krantenkop. Een titel zoekt vaak de grenzen van het journalistiek toelaatbare op. Zolang de strekking van het verhaal geen geweld wordt aangedaan, is dat niet foutief.

Van een andere orde is de titel 'Misbruik niet alleen in katholieke scholen', boven een kort interview met een verantwoordelijke van het Gemeenschapsonderwijs (DS 23 september). Na het rapport-Adriaenssens vindt het gemeenschapsonderwijs (GO) het zinvol om een meldpunt voor 'grensoverschrijdend seksueel misbruik' op te richten. 'Waar volwassenen in een machtsverhouding met kinderen werken, bestaat altijd een risico', licht het hoofd van het GO toe. 'Zeggen dat wij geen problemen kunnen hebben, is ongeloofwaardig. Maar uw conclusie is verregaand.'

De bewuste krantenkop laat uitschijnen dat er zich ook in scholen van het gemeenschapsonderwijs al gevallen van seksueel misbruik door leerkrachten hebben voorgedaan, terwijl dit volgens de woordvoerder van het GO niet het geval is. 'De gerapporteerde incidenten gingen onder meer over kinderporno die teruggevonden is op een computer van een leerkracht, en van seksuele handelingen tussen twee leerlingen van het buitengewoon onderwijs. Dat valt toch niet te vergelijken met het seksueel misbruik van minderjarigen door geestelijken.'

Ook al heeft de geïnterviewde verklaard 'Ik kan me niet voorstellen dat dit alleen in de katholieke scholen is gebeurd', dat laat nog niet toe daar die stellige kop boven te plaatsen. De vlag dekt in dit geval de lading niet.

Auteur: Filip Verhoest
Dit stuk verscheen in De Standaard.