Blog  - Het "Splitsings-Plan B" van Panorama: te veel, te kort, te rechts

Het "Splitsings-Plan B" van Panorama: te veel, te kort, te rechts

Een paniek zoals destijds na de RTBF-uitzending "Bye Bye Belgium" werd het niet. Maar de Panorama-reportage van zondag 21 november 2010 over de vraag of België eventueel gesplitst zou kunnen worden, heeft toch veel reacties uitgelokt. In de pers en ook op de webstek van Canvas waar dinsdagavond 23/11 om 21u 30 al 222 mensen op de reportage gereageerd hadden. Een unicum qua respons.

Op de website van Canvas werd de Plan B-reportage als volgt verantwoord:

"Elio Di Rupo heeft een oproep gedaan om ons voor te bereiden op een Plan B, Philippe Moureaux tekent op een schoolbord een gesplitst België Dan is het gewoon onze journalistieke plicht na te gaan wat die scenario’s zijn en of het allemaal wel zo simpel ligt.’ – Ivan De Vadder."

En dat heeft Panorama dus ook gedaan. Hoe zou België kunnen worden gesplitst? Wat zijn de hinderpalen en wat zullen de gevolgen zijn? De sociale zekerheid, het leger, de werking van een bedrijf, Brussel, de koning en de welvaart van de mensen. Zo goed als alle aspecten komen aan bod. Ivan de Vadder legt 11 Professoren de haalbaarheid van de splitsing van het land voor. En die rekenen ons voor hoeveel de scheiding ons zal kosten, en in welke hoek winnaars en verliezers zitten. Een reportage van Ivan De Vadder, Ina Maes en Mark De Visscher."

Bekijk de reportage hier.

Als de reportagemakers ooit ergens een degelijke cursus reportage- of documentairemaken zouden gevolgd hebben, zouden ze alvast moeten geleerd hebben dat het bovenstaande opzet veel te hooggegrepen is. Geen enkele reportagemaker, hoe geniaal ook, kan in het korte tijdsbestek van een televisiereportage al de bovenstaande aspecten degelijk aan bod laten komen.

Zeker niet als dan nog eens voor een zo "persoonlijke" aanpak als die van de "Plan B"-reportage gekozen wordt. Ivan De Vadder vulde met zichzelf al zo'n kwart van de uitzending: commentaar gevende op nieuwsfeiten of de ene stad uit-, de andere stad inlopende op weg naar alweer een andere professor.

De professoren kregen slechts de ruimte van enkele "soundbites" waarop ze onmogelijk een intelligent antwoord konden geven op de vragen die voorgeworpen werden: de ene keer heel ingewikkelde, de andere keer genant simplitische vragen. Zoals bv. deze: "Bestaat er een handboek land splitsen ?" En dan krijg je dooddoeners van antwoorden zoals deze: "Het is duidelijk dat het niet op één dag geregeld zal zijn." Tiens, en wij die dachten dat je een land op 5 minuten politieke moed kan splitsen (sic). Chapeau overigens voor sommige proffen - met name Bea Cantillon - dat ze in de hen toegemeten beperkte tijdsruimte, nog iets zinnigs gezegd kregen.

Samengevat: een reportage die weinig informatie opleverde maar wel het splitsingsdenken prominent op de agenda zette. Het was dan ook geen verrassing dat het toch wel de V-partijen waren - Lijst Dedecker, Vlaams Blok (Annemans: "Ik ben blij verrast") en NVA - die opgetogen waren dat er al zo openlijk over de splitsing gepraat kan worden.

Nog drie slotbedenkingen:

Blijkbaar gaan de journalisten op de VRT - via dotaties direct gefinancierd door de "Vlaamse" deelregering - er van uit dat alleen politici en professoren over de toekomst van het land zinnige praat kunnen vertellen. Duizenden mensen zetten zich nochtans in voor zowel de "Vlaamse" als de Belgische zaak en daar zitten ook stevige debatteerders tussen. Bovendien zijn er de talloze mensen in de vakbonden, de culturele en andere sectoren die de jongste jaren stelling namen, meestal overigens voor België. Waarom werden zij niet bij het debat betrokken ?

Grappig was ook dat men het altijd had over de tegenstellingen tussen Frans- en Nederlandstaligen. Maar de vier Franstalige politci die 'samen apart' ondervraagd werden, spraken alle vier heel vlot Nederlands. Daar waar de meeste aanwezige Nederlandstalige politici ook wel vlot Frans kunnen spreken. Of hoe haast belachelijk onbelangrijk de taaltegenstellingen soms blijken te zijn. Als men al het geld dat men nu verkwist aan het half dozijn miniregeringen en min-parlementen dat ons minilandje telt, zou besteden aan goed talenonderwijs, zou dat niet economisch produktiever en cultureel verrijkender zijn dan de politici voor zichzelf nog maar postjes bij te laten maken ?

Meer net zoals er op de VRT zelden mag gediscussieerd worden over al het geld dat we aan de uitgebreide politieke kaste van het land besteden, zo zelden ook komt het geld aan bod dat we aan steenrijke financiers zoals Albert Frère en aan multinationals zoals Electrabel, Arcelor Mittal of Janssen Pharmaceutica kwijtspelen. Lode Vereeck van LDD had het over de transfers van 6 à 7 miljoen euro naar Wallonië. Maar waarom spraken hij én debatmoderator Ivan De Vadder niet over al het geld dat uit haast elk huisgezin dagelijks naar Frankrijk vloeit, naar Electrabel. Een bedrijf dat in 2009 belast werd aan een aanslagvoet van 0,04 %, iets waar elke burger alleen maar van kan dromen. Over 5 jaar gespreid (2005-2009) kreeg Electrabel van de overheid een belastingskorting van 1,8 miljard euro. Zullen we over dat soort miljarden eens praten of rust daar op de VRT een rechtse omerta op ? Het soort miljarden dat naar een steenrijke bovenlaag gaat, niet naar armere zuidelijke landgenoten, zuidelijke landgenoten waarvan er velen van "Vlaamse" afkomst zijn (ca. 1/3 "Walen" heeft recente "Vlaamse" wortels.)

Afrondend: het debat zoals het zondag in Panorama gevoerd werd, was een rechts debat (waarin bv. ook niet de agenda van NVA's VOKA-partner aan bod kwam.) Hoog tijd voor Panorama om zich te herpakken, om degelijke journalistiek te bedrijven en een kritischer toon aan te slaan.

Auteur: Jan-Pieter Everaerts