Blog  - HET OUDE MODEL IS DOOD

HET OUDE MODEL IS DOOD

De Vlaamse media moeten zichzelf heruitvinden. Anders worden ze straks platgewalst door de Amerikaanse internetreuzen. 'Jongeren willen geen jaar wachten tot “True blood, bij ons wordt uitgezonden', zegt nieuwe-mediagoeroe Jo Caudron.

Achttien jaar geleden werd Jo Caudron (43) een beetje toevallig de pionier van het world wide web in Vlaanderen. Zijn modebedrijfje Nieuw Kleding Ontwerp was zo goed als failliet, maar Caudron had wel een vernuftig netwerk ontwikkeld waarmee modewinkels elkaars voorraad konden inkijken. Opeens was hij een van de weinigen in ons land die iets begreep van dat rare internet. Hij mocht een website ontwikkelen voor De Tijd, dan eentje voor Studio Brussel, en voor hij het wist, was hij de gangmaker van het web in onze streken.

Al sinds die pioniersdagen adviseert Caudron de Vlaamse mediabedrijven over wat ze aan moeten met al die nieuwe dingen die via het internet aanwaaien: websites, blogs, muziekdownloads, en nu ook sociale netwerken en iPad-apps. In een nieuw boek schrijft hij dat de Vlaamse tv-zenders voor hun voortbestaan moeten vrezen, omdat kijkers uitgesteld kijken, reclame overslaan en hun programma's op het internet zoeken. Uitgesteld kijken met de Belgacom- of Telenetdecoder is volgens Caudron een zwaar onderschat gevaar.

'Er zijn tegenstrijdige cijfers over hoeveel mensen niet live tv kijken', zegt Caudron. 'Er is een cijfer van CIM dat spreekt over drie of vier procent. Dat is dus marginaal. Maar RTL sprak anderhalf jaar geleden al over 10procent. En dan horen we in maart van VMMa dat ze voortaan geen telenovelles meer maken, omdat tussen 6 en 7 uur 's avonds 20procent van de mensen niet meer live kijkt. Van insiders hoor ik dat op het tijdstip van Code37 al meer dan 30procent niet meer live kijkt. En iedereen die uitgesteld kijkt, bekijkt minder reclame.'

'De vraag is vanaf welk moment zijn er zoveel mensen die uitgesteld kijken dat de reclame-inkomsten zodanig dalen dat het zakenmodel van commerciële televisie niet meer werkt? Vanaf wanneer kan een zender Matroesjka's niet meer maken? Is dat vanaf 15procent inkomensverlies? Vanaf 25procent?'

Maar dat is niet alles, zegt Caudron. 'Uitgesteld kijken is de aanval van de ene kant. Van de andere kant heb je ook de rechtstreekse distributie van Angelsaksische reeksen en films. Warner, HBO, BBC en veel andere merken verkopen nu ook zélf hun inhoud voor een Belgisch publiek. Niet meer via de televisiedistributie, maar onder meer op iPhones en iPads. In Amerika heb je ook nog Netflix en Hulu, grote diensten met miljoenen gebruikers, die televisie kijken via het internet. Dus je hebt geen decoder zoals die van Belgacom of Telenet meer nodig. We hebben nu een generatie jonge kijkers die on-demand-gedrag vertonen: die willen geen jaar wachten tot True blood bij ons wordt uitgezonden.'

Zijn wij in Vlaanderen niet beschut tegen die internationale spelers omdat we in zo'n kleine, ingewikkelde markt zitten?

'Ja, maar dat blijft niet duren. De kranten ondervinden daar zeker vandaag nog een positief effect van. Maar Apple bijvoorbeeld is met zijn filmaanbod nog niet in zoveel landen bezig. België zit daar sinds enkele weken bij, ze zijn daar stilletjes mee begonnen. Mét ondertitels. De muziekdienst Spotify zit in Nederland en komt volgens geruchten binnen enkele maanden naar België.'

'Het is ook heel gemakkelijk. Warner moet tóch al ondertitels op zijn programma's zetten, voor de dvd-verkoop. Nu doen ze dat gewoon een paar maanden eerder. En dan kunnen ze hun programma's aanbieden via een internationaal platform als dat van Apple, Google, Amazon of Netflix. Economisch nemen ze geen groot risico.'

Maar de Vlaamse kijker wil Vlaamse programma's. Dat beschermt ons toch?

'Het eerste klopt, het tweede niet. Waarom beschermt dat ons niet? Om Vlaamse content te kunnen maken, moet er een evenwicht zijn tussen plaatselijke inhoud - fictie, cultuur, sport, duiding - versus aangekochte inhoud. Series als Van vlees en bloed of Het goddelijke monster kosten honderdduizenden euro's per uur. Wat kost de aankoop van een goed gemaakte HBO-reeks? 5.000 à 7.000 euro per uur. Zelfs goedkope producties als Huizenjacht en Komen eten zijn in verhouding veel duurder. En weldra is er misschien gewoon geen geld voor lokale content. Zoals de VMMa nu al geen telenovelles meer maakt. Dus ja: de kijker wil lokale content. Maar die kijker moet ook beseffen dat als hij reclame blijft vermijden, er dan op een bepaald moment geen geld meer voor is. Vlaanderen mag terecht trots zijn op de programma's die hier worden gemaakt, maar dat beschermt ons niet.'

Er zijn nochtans hoge verwachtingen voor volgend najaar: dan gaat Woestijnvis op volle kracht Vlaamse kwaliteitsprogramma's maken op VT4, klinkt het, terwijl VTM en Eén dat moeten pareren met eigen producties. We zullen meer en betere televisie krijgen.

'Ik zou dat graag zien, maar ik ben er niet van overtuigd. Eerst en vooral: het plan van Woestijnvis, dat is voor mij een mysterie. Een zender als VT4 en een productiehuis als Woestijnvis, met dan twee grote mediagroepen die daarrond cirkelen? Als Woestijnvis zijn DNA opdringt aan VT4, dan wordt de VT4-kijker gebruuskeerd. En gaan die programma's werken met reclameonderbreking? Maar als Woestijnvis programma's gaat maken die aangepast zijn aan het DNA van VT4, dan zullen mensen als Jan Eelen (De ronde- en Het eiland-regisseur, red.) daar niet blijven. Ik denk niet dat we veel Vlaamse producties op VT4 zullen zien die dezelfde kwaliteitsnormen halen als bij VRT. Omdat ze de VT4-kijker en adverteerder niet willen bruuskeren, maar ook gewoon omdat het geld er niet is. Maar ik wil graag binnen een jaar plat op mijn buik, met een fles champagne in mijn ene hand en een bos bloemen in de andere mijn excuses gaan aanbieden aan Wouter Vandenhaute als blijkt dat het inderdaad waaaw is.'

'Quiz me quick', de nieuwe reeks van Bart De Pauw, zal eerst te zien zijn op de betaalzender Prime. Is dat een manier waarop zenders het geld voor die fictie kunnen blijven vinden?

'Ik denk het wel. Commerciële televisie kan een hybride model vinden tussen het oude model, betaald door de adverteerder, en betaal-tv. Zoals bij de kranten, die zowel reclame-inkomsten hebben als geld van de lezer. Als commerciële televisie wil overleven, dan moeten ze veel meer “premium,-producten verzinnen. Seizoen vier van True blood is gedaan, maar voor dat bij ons op antenne komt zijn we voorjaar 2012. Ik heb alle afleveringen al gezien, illegaal vanuit de States. Canvas had die afleveringen al kunnen inkopen en voor 39,99 euro aanbieden, een week na de uitzending in de States. Enkele duizenden, misschien tienduizend mensen zouden daarop zijn ingegaan. Wanneer het dan op antenne kwam, had je dat opnieuw kunnen aanbieden, tegen een lagere prijs. En na de uitzending kun je het ook nog aanbieden als archief, voor een of twee euro per aflevering. Zo creëer je inkomsten om goede lokale content te maken.'

Dat betekent dat we uiteindelijk meer zullen betalen voor televisie?

'Mensen zullen meer televisie kijken, en ze zullen meer betalen voor televisie. De kernvraag is naar wie dat geld zal gaan. Naar Apple, Google, Amazon, Netflix? Of naar onze distributeurs, zenders en productiehuizen? Zoals we nu bezig zijn, is het goed mogelijk dat het grootste stuk naar het buitenland vloeit, zoals nu al gebeurt in de muziekindustrie met iTunes. En nog erger: misschien gaat Studio100 binnen een jaar zijn programma's in Amerika op een server opladen, om het via Apple te verkopen aan Belgen. Dan kijkt mijn dochter naar MegaMindy via Apple, zonder dat de plaatselijke media-industrie, op Studio100 zelf na, er iets aan heeft.'

Wat moeten de Vlaamse mediaspelers volgens u doen?

'Ze moeten nu de ernst van de situatie inzien. En ik denk dat ze dat ook doen: elk mediahuis beseft dat de dreiging sneller op ons afkomt dan ooit te voren. Het is niet de eerste keer dat een medium door een ander wordt vervangen, platen zijn vervangen door cd's. Alleen gaat het nu zo snel dat we niet de tijd hebben om erover na te denken. Kijk hoe snel die iPads een totaal nieuwe mediabeleving in de markt zetten. Bovendien moeten de mediaspelers samenwerken aan een lokaal media-ecosysteem met sterke merken. Zodat als onze consument binnen dit en twee jaar de keuze heeft tussen Google, iTunes, Netflix enerzijds en anderzijds VRT, VMMa en de plaatselijke spelers, hij voor ons kiest. Yelo van Telenet legt al een basis, maar het is niet goed genoeg.'

Enige kans dat het lukt?

'Dat wordt niet makkelijk. Ik zie wel positieve tekenen. Zowel bij zenders als bij de distributeurs zie ik een besef dat ze iets moeten doen. Aan de andere kant zie ik dat de blokkeringen van de voorbije vijf jaar er nog allemaal zijn. Het is nog altijd heel moeilijk voor een zender om te praten met distributeurs.'

U schrijft ook over de muziekindustrie. Daarmee komt het nooit meer goed?

'Dat komt niet goed. 70 à 80 procent van de waarde van de muziekindustrie is verdampt. Een muziekdienst als Spotify zal dat niet goedmaken, maar legt wel een basis voor de 20 à 30procent die overblijft. Maar platenfirma's aanvaarden dat. Tot een jaar geleden stuurden ze hun advocaten af op nieuwe initiatieven als Spotify, nu zoeken ze partnerships. De platenfirma's staan er het slechtst voor, maar zij hebben nu aanvaard dat ze het oude model moeten loslaten, het model waarbij je een product verkoopt dat muziek is, op vinyl of cd's of mp3. Dat model is weg. Er wordt nu betaald voor toegang tot muziek.'

'Media morgen. De media op hun kop', Jo Caudron. Uitgegeven bij Lannoo.
 

Auteur: Dominique Deckmyn
Dit interview verscheen in De Standaard.