Blog  - Niets aan de hand

Niets aan de hand

Triestigaard', 'smeerlap', 'lullo's', so what? Onder vrienden en collega's praat iedereen denigrerend over zijn concurrenten, relativeert Tom Naegels de hele affaire-Muyters. Niet de mails, maar de lekken zelf zijn het nieuws.

In welk spel speel ik eigenlijk mee, vroeg ik mij deze week af. Er bekroop me het gewéldig ongemakkelijke gevoel dat mijn krant - nee, de hele pers - gebruikt werd in een politieke afrekening. En dat die pers niet anders kon dan die agenda uitvoeren. Nieuws is nieuws.

Het gaat over die historie met de gelekte e-mails van het kabinet-Muyters natuurlijk, en de wraakneming daarvoor, het bericht dat Bas Luyten op Facebook had gezegd dat 'Hitler zijn werk beter had afgemaakt'. Toen ik dat las, zat ik zodanig van gêne te kronkelen dat mijn onderburen klaagden over barsten in hun plafond.

Ik verklaar me nader, voor u denkt dat ik die uitspraak niet erg vind. Het gaat me om de timing. Het eerste medium dat het verhaal meldde, was Joods actueel, afgelopen maandag. Van daaruit reisde het naar alle websites, ook de onze. Maar Luyten deed zijn uitspraken al in november vorig jaar. Op 25 november verscheen er op de militant pro-Israëlische website Brabosh een stuk met de titel 'Ex-N-VA'er Bas Luyten zegt dat “Hitler zijn werk beter had afgemaakt,.' De auteur, Sam Van Rooy, schrijft af en toe voor Joods actueel. Brabosh, de 'Vrienden van Israel', is een site waar bij Joods actueel dikwijls naar verwezen wordt. Ze moeten dat verhaal toen al gekend hebben. Is het toeval dat men nu pas publiceert, in de week dat Luyten zichzelf onpopulair had gemaakt als vermoede lekker van N-VA-mails?

'Toeval niet, en toch vergis je je', zegt Michael Freilich, hoofdredacteur van Joods actueel. 'Er hebben wel meer mensen ons verweten dat we ons voor de kar van de N-VA laten spannen. Maar wij zijn journalisten, daar doen wij niet aan mee. Wij waren inderdaad al langer op de hoogte. Maar in december vorig jaar was Bas Luyten een nobody. Politiek was hij uitgeteld. Op het internet duiken er veel uitspraken van die strekking op, waarom zouden we de zijne aandacht geven? Afgelopen week echter kwam hij veel in de media. Hij kreeg een forum. Toen heb ik gezegd: dit is een gevaarlijk sujet, en de lezers moeten dat weten.'

Neuspeuteren

Het klinkt plausibel. Misschien had de N-VA gewoon geluk. Luyten geveld door de natuurlijke golfslag van het nieuws. Wat mijn onaangename gevoel niet wegneemt. Want al bij het eerste bedrijf zat ik te kronkelen: bij die gelekte mails.

Waar ik mij aan erger, is die gespeelde verontwaardiging als iemand in een e-mail, die nooit voor publicatie is bedoeld, een taal hanteert die - verrassing! - niet voor publicatie blijkt geschikt. Ooeh, een kabinetsmedewerker van Muyters noemt zijn collega's van Onderwijs 'smeerlappen'. O la la, minister Lieten vindt Kris Peeters een 'uit teflon en beton opgetrokken, gevoelloze karikatuur.' En dan? Wie zich onbespied en 'onder ons' waant, peutert in zijn neus, zet zijn broek open en vertelt grappen die hij publiek nooit zou maken. Dat is toch zo? Onder vrienden en collega's praat iedereen denigrerend over zijn concurrenten. Dat is niet eigen aan de politiek, dat is eigen aan de mens. De nieuwe media zorgen ervoor dat er van alles wat we privé zeggen en doen, een geschreven spoor achterblijft, en dat die sporen telkens als 'publiek document' kunnen worden beschouwd - maar precies dan is het van het grootste belang om de oorspronkelijke context ervan in het achterhoofd te houden. Doe je dat niet, doe je integendeel alsof 'de mensen dat niet begrijpen', dan vertrek je van een vals mensbeeld. Je eist van publieke figuren dat ze zich te allen tijde gedragen als op een publiek forum - elke vloek en iedere wind kan ooit uitkomen! En je maakt je lezers wijs dat zij de Goede Burgers zijn, die dat soort taal nooit zouden hanteren, die niet begrijpen waarom hun politici dat doen, en die daar excuses voor moeten ontvangen.

Enfin, ik laat me gaan en ik maak zelfs niet duidelijk of ik het over deze krant heb of over alle media tegelijk. De Standaard had voornamelijk aandacht voor wat politiek relevant was: de kans dat Muyters had gelogen. Maar ook hier is gretig gegniffeld met het taalgebruik, met name in de weekendkrant, die op de voorpagina aankondigde: 'Het mailverkeer van Philippe Muyters: “Triestigaard, smeerlap, lullo's.,' (En hier moet ik een aantal lezers gelijk geven dat het niet om Muyters zélf ging, maar om zijn kabinetsmedewerkers.) In de kop op het artikel binnenin werden die herhaald, 'met excuses voor het expliciete taalgebruik.' Lager vraagt het stuk nog eens: 'Is dit normaal taalgebruik?' Wat mij deed tieren: 'Natuurlijk! Hoe denk je dat er bij Anderlecht wordt gesproken over Club Brugge? In het Duitse kernkabinet over Griekenland? Of op om het even welke redactie over de scoops van een concurrent?'

Het commentaar in die weekendkrant zegt: 'De relletjes waarvan Philippe Muyters de voorbije dagen het middelpunt was, zijn niet wezenlijk. Ze tonen wel de smerige kant van het politieke bedrijf.' Zulke zinnen versterken mijn vermoeden dat er niets aan de hand was. Nieuwswaardig was niet dat Muyters loog, maar dat iemand ons probeert te doen geloven dat hij loog. Er wordt bericht dat Muyters wordt beschadigd door het bericht dat zegt dat hij wordt beschadigd. Het bericht ís het feit.

Zoals ik zei: er was wellicht geen andere optie. Nieuws is nieuws. Deze krant en alle andere konden niet anders dan andermans agenda uitvoeren.

Maar alle smeerlappen nog aan toe - dat voelt slecht.

Auteur: Tom Naegels
Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.