Blog  - Nick Davies: Het Andere Boek

Nick Davies: Het Andere Boek

Nick Davies kent u misschien als de auteur van Flat Earth News, het boek dat brandhout maakt van het zogenaamde market-driven journalism. Het boek werd door Ian Hislop ‘a must-read for anyone worried by journalism’ genoemd. John Humphrys, gerenomeerd BBC-journalist, is ook duidelijk: ‘If you read newspapers, you must read this book.’ Reden genoeg dus om Davies zelf, die te gast was op Het Andere Boek te Antwerpen, aan het woord te laten.

Nick Davies is een gelauwerde onderzoeksjournalist die voor ondermeer de Engelse kwaliteitskrant The Guardian werkt. In zijn boek Flat Earth News ontleedt hij de manier waarop krantenredacties te werk gaan onder druk van een stijgende commercialisering. Het beeld dat hij schetst is allesbehalve positief: journalisten berusten enkel op PR- en nieuwsagentschapmateriaal, ze moeten steeds meer content met minder middelen produceren, nieuwsfeiten worden niet meer gedubbelcheckt en tenslotte brokkelt de redactionele onafhankelijkheid steeds verder af.

‘It looks true because it hasn’t been checked’

De titel van zijn boek, Flat Earth News is terug te brengen tot die negatieve ontwikkelingen. Davies vindt immers dat het huidige nieuws is zoals de bewering dat de aarde plat is. Iedereen gelooft het, omdat het niet gecheckt wordt. Er verschijnen dus heel wat ongecheckte leugens in de media. Als er wel gecheckt zou worden, zegt Davies, zou men snel te weten komen dat er geen massavernietigingswapens zijn in Irak en dat de aarde wel degelijk opwarmt. ‘It looks true because it hasn’t been checked’. Uit universitair onderzoek blijkt dat bij Britse kranten slechts 12% (!) van de verhalen gecheckt worden. En dan gaat het nog over kwaliteitskranten zoals The Guardian, The Times, … en niet over pulpbladen zoals The Sun. Als je weet dat checken en dubbelchecken nu net de belangrijkste bezigheid van een goede journalist is, dan weet je ook dat er iets grondig fout loopt.

Kettingreactie met desastreuze gevolgen

Deze onwaarheden verschijnen niet met opzet in de media, denkt Davies. Hij gelooft niet in mediatycoons die uit zijn op propaganda en van bovenaf opdracht geven om leugens te publiceren. Hoewel dit soms wel gebeurt, moet Davies toegeven terwijl hij verwijst naar Rupert Murdoch (lees ivm redactionele (on)afhankelijkheid ook zeker het artikel van collega blogger Maxine Stevens). Toch denkt Davies dat een structureel probleem aan de basis ligt van de malaise. De laatste jaren werden steeds meer mediaoutlets overgenomen door grote corporations. Deze zijn volgens Davies niet geïnteresseerd in propaganda, maar in winst.

En net die drang naar winst zet een kettingreactie in gang met desastreuze journalistieke gevolgen. Winst is het enige streefdoel van de corporations, en om dat te bereiken gaan ze commercialiseren. Er wordt gesneden in de kosten, wat betekent dat journalisten ontslagen worden. Toch moeten redacties die uit steeds minder journalisten bestaan meer content produceren. Hierdoor neemt de werkdruk toe en ontstaat er een tijdsgebrek. Door dat tijdsgebrek moeten journalisten zich wel beperken tot voorverpakt PR- en nieuwsagentschapmateriaal en hebben ze niet meer de tijd om verhalen te checken en te dubbelchecken.

Pessimistisch beeld

Het beeld dat Davies schetst, van een media in volle crisis, is zeer negatief. Hijzelf vindt het naïef dat mensen een oplossing van hem verwachten. Wat als er geen oplossing is voor dit probleem? Wat als nieuwsmedia echt stervende zijn? Davies beschrijft 3 grote problemen waarvoor hij niet meteen een oplossing ziet. Corporations die het nieuwsproductieproces verstoren, waardoor de lezers hun rug keren naar hun krant. Kranten die hun reclame inkomsten verliezen aan het internet en ten slotte de kredietcrisis waarvan corporations profiteren om nog meer te besparen. Davies ziet geen beterschap, ook niet na de kredietcrisis.

Journalism isn’t dead, it’s very ill

Davies gelooft dat er nog steeds goede journalisten zijn, maar dat alleen is niet genoeg om de kranten te redden. Hij vraagt zich openlijk af waarom er geen publieke verontwaardiging is. Als er in Engeland een pub zou sluiten, zou heel het dorp in opstand komen. Maar als hetzelfde gebeurt met een krant, kraait er geen haan naar, grapt Davies. Het publiek is zijn vertrouwen in journalisten verloren. ‘Journalisten bevinden zich nu eigenlijk waar homo’s zich bevonden in de jaren ‘60’, trekt Davies een merkwaardige vergelijking. ‘Niemand respecteerde hen maar de gay-pride movement veranderde de wet voor homo’s.’ Volgens Davies hebben journalisten hetzelfde nodig. ‘We need journalist pride! We moeten het vertrouwen van het publiek terugwinnen, maar ik zie het pessimistisch in’, besluit hij.

Gelukkig schakelt Nick Davies, zoals het een goede Brit betaamt, naadloos over van zwart pessimisme naar zwarte humor. Dat mocht ondergetekende van dichtbij meemaken toen hij zijn exemplaar van Flat Earth News op de signeersessie liet ondertekenen. ‘So, you want to be a journalist? Don’t give up on that because of the things I say. Because in the end, it’s great fun!’

Auteur: Frederik De Brant